Waarom hebben dieren geen burn-out?

Ooit wel eens een hond gezien met een burn-out? Ik in ieder geval niet.

Ik geloof dat wij veel kunnen leren van dieren. Dieren zijn in het hier en nu. Op het moment dat zij een emotie voelen, ervaren zij deze volledig. Ze doorvoelen de emotie. De emotie is dan als het ware uit het lichaam en ze gaan weer door met wat ze aan het doen waren.

Dat zie ik heel mooi bij mijn konijn Moose. Soms is hij boos of bang en stampt hij met zijn achterpoten. Na een paar minuten is dit weer weg en is alles weer zoals daarvoor.

Als dieren een heftige emotie ervaren, zoals doodsangst, dan heeft het lichaam een systeem ingebouwd om spanning los te laten. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door middel van trillen. Het lichaam trilt de spanning als het ware eruit.

Wij als mensen hebben dit systeem ook, maar bij veel mensen is dit naar de achtergrond verdwenen. We zijn het soms verleerd om te voelen wat er in ons lichaam gebeurt.

We hebben geleerd om niet te voelen

Een groot deel van de mensen heeft geleerd om niet te voelen en niet te laten zien hoe het met je gaat. We zitten veel in ons hoofd.

Emoties die niet gevoeld worden, worden niet altijd verwerkt en kunnen zich uiten in het lichaam, met psychische of lichamelijke klachten als gevolg.

Het mooie is: ons lichaam geeft signalen af. Als een soort boodschap van:

“Hé, hier ben ik. Ik wil gevoeld worden.”

In onze taal zit dit eigenlijk al verwerkt. Denk maar aan uitdrukkingen als:

• een steen op je maag hebben;

• een brok in je keel voelen;

• je hart vasthouden;

• de rillingen over je rug voelen lopen;

• vlinders in je buik hebben;

• een knoop in je maag hebben.

  
  

Al deze uitdrukkingen geven eigenlijk al een boodschap. Neem bijvoorbeeld een steen op je maag hebben. Een emotionele ervaring wordt hierin beschreven als een lichamelijke sensatie. We voelen iets in ons lichaam en geven daar vervolgens woorden aan.

Van jongs af aan leren we onze emoties weg te stoppen

Wij hebben alleen niet altijd geleerd om te voelen en te luisteren naar ons lichaam. De westerse wereld is met name gericht op het cognitieve: denken, analyseren en begrijpen.

Als kind kregen we mogelijk al de boodschap, bewust of onbewust:

“Hou eens op met huilen.”

“Doe toch niet zo boos.”

“Er is toch niets aan de hand?”

En als volwassene gaan we daar zelf mee door. We drukken emoties weg, gaan door en luisteren ondertussen steeds minder naar wat ons lichaam ons vertelt.

Kun je je herinneren dat volwassenen, zoals je ouders, dat vroeger tegen je zeiden? Of merk je dat je dit nu zelf wel eens tegen je kind zegt, of misschien een non-verbale boodschap meegeeft?

Je kunt jezelf opnieuw opvoeden

Het goede nieuws is: je kunt jezelf ook opnieuw opvoeden en leren om op een gezonde manier met je emoties om te gaan.

Je bent nu de volwassene. Je kunt het kind in jezelf de ruimte geven om te voelen.

Wat zou jij, met de kennis die je nu hebt, zeggen tegen het kind in jezelf als het boos of verdrietig is?

Misschien zou je zeggen:

“Je mag boos zijn. Ik zie je.”

“Het is oké om verdrietig te zijn.”

“Je hoeft je tranen niet weg te stoppen.”

“Ik ben bij je.”

Je kunt jezelf nu geven wat je vroeger misschien nodig had. Niet door je emoties weg te duwen, maar door ernaar te luisteren en ze er te laten zijn.

Dat betekent niet dat je altijd precies hoeft te begrijpen waarom je iets voelt. Soms is het al genoeg om te erkennen:

“Dit voel ik nu.”

En juist daar begint het opnieuw leren luisteren naar je lichaam.

De eerste stap: contact maken met je lichaam

En daar is nog meer goed nieuws: je kunt hier zelf mee aan de slag.

De eerste stap is misschien al gezet doordat je dit artikel leest en je ervan bewust wordt dat dit ook bij jou speelt.

De stap erna is weer contact maken met je lichaam. Onderstaande oefening kan daarbij helpen.

Oefening: contact maken met je lichaam

Ga ergens rustig zitten of staan.

Je hoeft niets te veranderen of op te lossen. Sluit eventueel je ogen, als dat prettig voelt.

Breng eerst je aandacht naar je voeten.

Voel hoe ze de grond raken. Hoe voelt de ondergrond? Voel je druk, warmte, kou of misschien helemaal niets bijzonders?

Ga dan met je aandacht langzaam omhoog door je lichaam.

Via je benen, je buik, je borst, je schouders, je armen en uiteindelijk naar je gezicht.

Vraag jezelf:

Wat merk ik op dit moment in mijn lichaam?

Misschien voel je spanning in je schouders. Een druk op je borst. Een knoop in je maag. Een rustige ademhaling.

Of misschien merk je helemaal niets.

Alles is goed.

Probeer het gevoel niet te verklaren of te veranderen. Blijf er gewoon een paar ademhalingen bij en wees nieuwsgierig.

Je kunt jezelf daarna vragen:

“Als mijn lichaam iets zou kunnen vertellen, wat zou het dan misschien zeggen?”

Je hoeft daar geen antwoord op te hebben. Het gaat er niet om dat je meteen begrijpt wat je lichaam bedoelt. Het gaat om het opnieuw maken van contact.

Want luisteren naar je lichaam begint vaak heel klein:

even stilstaan, voelen en opmerken wat er al is.

Als je dit vaker herhaalt en de tijd neemt, zal je merken dat het op een gegeven moment steeds makkelijker wordt om je lichaam te voelen en de signalen ervan op te merken.

Misschien ontdek je dan dat je lichaam je al veel langer iets probeert te vertellen.

En misschien kunnen we nog iets leren van onze huisdieren

Misschien is het wel grappig om vanaf nu eens wat vaker naar je huisdier te kijken. Niet alleen voor gezelligheid, knuffels en gezelschap, maar ook als kleine leermeester.

Want dieren lijken soms precies te weten wat wij als mensen opnieuw mogen leren: voelen wat er is, het ruimte geven en daarna weer verdergaan.

Je hoeft natuurlijk niet meteen een konijn, hond of ander huisdier aan te schaffen om hiervan te leren. Al kan ik je uit eigen ervaring vertellen dat Moose daar vast geen bezwaar tegen zou hebben.

Misschien is dat wel één van de mooiste dingen die we van dieren kunnen leren:

je hoeft niet alles te begrijpen wat je voelt. Soms mag je het gewoon even voelen. En daarna… weer verder. 

Zie dit als een mooie uitnodiging om de komende tijd eens wat vaker stil te staan bij wat jouw lichaam je vertelt.

Weet dat je dit niet alleen hoeft te doen! Soms is het fijn als er even iemand naast je loopt. Iemand die de volwassene kan zijn die zegt: je mag voelen wat je voelt, ik ben er.

Ik kan een stukje met je meelopen, terwijl je opnieuw contact maakt met je lichaam en je emoties. Zonder haast, zonder dat je meteen hoeft te weten waarom je iets voelt. Gewoon stap voor stap ontdekken wat jouw lichaam je vertelt.

Mereke